Sanayide kullanılan parçaların büyük bölümünün elde teknik resmi yoktur. Makine yıllar önce alınmıştır, üretici parça vermez ya da çizim hiç var olmamıştır. Bu durumda tek yol, eldeki parçadan geriye doğru gitmektir.
Tersine mühendislik, mevcut bir parçanın ölçülerini çıkarıp üretilebilir hâle getirmektir. Uygulamada yedek parça taleplerinin çoğu bu yolla karşılanır.
Süreç nasıl işler?
- Parça incelenir: Tür, malzeme tahmini, aşınma durumu ve kırık bölgeler belirlenir.
- Ölçüler alınır: Kumpas, mikrometre ve gerekirse mastarla tüm ölçüler kaydedilir.
- Eksikler tamamlanır: Aşınmış veya kırık bölgeler standart profile göre yeniden kurulur.
- Malzeme belirlenir: Çalışma koşuluna göre uygun malzeme ve ısıl işlem seçilir.
- Üretim ve kontrol: Parça üretilir, kritik ölçüler kontrol edilir.
Aşınmış parçada ölçü nasıl tamamlanır?
Aşınma, ölçüyü her zaman küçültür: dişli dış çapı azalır, mil çapı incelir, delik büyür. Bu yüzden ölçüyü doğrudan almak hatalıdır; parçanın az kullanılan bölgesinden ölçmek ya da standart değerlere yuvarlamak gerekir.
Dişlilerde en güvenilir yöntem, modülü hesaplayıp en yakın standart değere yuvarlamaktır. Modül belirlendikten sonra diğer tüm ölçüler yeniden hesaplanabilir.
Kırık parçada ne yapılır?
Parçanın bir bölümü kırılmışsa sağlam bölgeler referans alınır. Dişli için birkaç sağlam diş yeterlidir; bu dişlerden profil çıkarılır ve tüm çevreye uygulanır. Mil kırıksa uçları birleştirerek toplam boy bulunur.
Kırık parçaların tamamını saklamanızın sebebi budur: küçük bir parça bile eksik ölçüyü tamamlayabilir.
Karşılık parçanın önemi
Bir parça tek başına çalışmaz. Dişlinin karşılığı, milin yatağı, burcun mili vardır. Karşılık parçayı da gönderebilirseniz geçme ölçüleri ve profil uyumu doğrudan doğrulanır. Bu, ilk denemede tutan parça üretmenin en güvenilir yoludur.
Malzeme numuneden anlaşılır mı?
Gözle tam olarak anlaşılmaz. Sertlik ölçümü ve kimyasal analiz kesin sonuç verir ancak her iş için gerekmez. Pratikte parçanın çalıştığı yer, taşıdığı yük ve görünen aşınma tipi malzeme seçimi için yeterli bilgi sağlar.
Kullanım koşulunu yazarsanız uygun malzeme önerilir; malzeme seçimi yazımız genel çerçeveyi veriyor.
Yöntemin sınırları
- Orijinal resimdeki toleranslar birebir bilinemez; işlevine göre yeniden belirlenir.
- Isıl işlem derinliği ölçülmeden tam olarak bilinemez.
- Çok aşınmış parçalarda bazı ölçüler tahmine dayanır; karşılık parça bu riski azaltır.
- İçyapı (döküm boşluğu, alaşım) numuneden görülmez.
Hangi parçalarda kullanılır?
| Parça | Zorluk | Not |
|---|---|---|
| Düz ve helis dişli | Düşük | Modül hesabıyla kolayca kurulur |
| Zincir dişlisi | Düşük | Zincir numarası belirleyicidir |
| Mil, burç, kovan | Düşük | Geçme ölçüleri kritiktir |
| Konik ve sonsuz dişli | Orta | Çift hâlinde değerlendirmek gerekir |
| Karmaşık gövde parçaları | Yüksek | Üç boyutlu ölçüm gerekebilir |
Numuneyi hazırlarken
- Parçayı temizleyin; yağ ve talaş ölçümü bozar.
- Kırık parçaların hepsini gönderin.
- Mümkünse karşılık parçayı ekleyin.
- Sağlam hâlinin fotoğrafı varsa paylaşın.
- Kutuya talep numaranızı yazın.
Sık sorulan sorular
Numunem geri gelir mi?
İsterseniz yeni parçayla birlikte iade edilir; talebinizin açıklama kısmına yazmanız yeterli.
Parçayı göndermeden teklif alabilir miyim?
Fotoğraf ve birkaç ölçüyle ön teklif alınabilir. Kesin ölçü için numune gerekir.
Üretilen parça orijinaliyle aynı olur mu?
Ölçü ve işlev olarak aynı çalışır. İyileştirme isterseniz (daha dayanıklı malzeme gibi) bunu belirtebilirsiniz.
Parçanızın fotoğrafını teklif formundan gönderin; süreç yedek parça imalatı sayfasında ayrıntılı anlatılıyor.