Hafiflik gereken her yerde alüminyum akla gelir: hareketli tablalar, muhafazalar, bağlantı plakaları, prototip parçalar. Ancak alüminyum tek bir malzeme değildir ve alaşım seçimi sonucu belirler.
Talaşlı imalatta en sık iki alaşım karşımıza çıkar: 6061 ve 7075. Aralarındaki fark, yalnızca mukavemet değil; işlenebilirlik, kaynak ve korozyon davranışı da değişir.
6061
Genel amaçlı alaşımdır. Orta mukavemet, iyi korozyon direnci, iyi kaynaklanabilirlik ve makul fiyat sunar. Eloksal kabul eder ve yüzeyi düzgün çıkar.
Makine muhafazaları, bağlantı plakaları, mesnetler, prototipler ve orta yüklü parçalar için ilk tercih genellikle budur.
7075
Çinko katkılı, yüksek mukavemetli bir alaşımdır; bazı hâllerde mukavemeti yapı çeliğine yaklaşır. Hafiflik ve dayanımın birlikte gerektiği parçalarda kullanılır.
Buna karşılık kaynaklanabilirliği zayıftır ve korozyon direnci 6061’den düşüktür. Fiyatı da belirgin şekilde yüksektir.
| Özellik | 6061 | 7075 |
|---|---|---|
| Mukavemet | Orta | Yüksek |
| Kaynak | İyi | Uygun değil |
| Korozyon direnci | İyi | Orta |
| Eloksal | Çok iyi | İyi |
| Maliyet | Düşük | Yüksek |
Alüminyum dişli olur mu?
Sınırlı durumlarda olur. Yük düşükse ve hafiflik önceliğe sahipse alüminyum dişli kullanılabilir. Ancak yüzey sertliği düşüktür, temas basıncı altında hızla aşınır.
Bu yüzden yük taşıyan dişlilerde çelik ya da uygun bir plastik tercih edilir. Malzeme seçimi yazımızda karşılaştırmayı bulabilirsiniz.
İşlenebilirlik ve yüzey
Alüminyum çelikten hızlı işlenir; bu, tezgâh süresini kısaltır ve maliyeti düşürür. Buna karşılık talaş yapışması ve ince duvarlı parçalarda titreşim sık karşılaşılan sorunlardır.
İnce duvarlı parçalarda bağlama şekli, ölçünün tutup tutmamasını doğrudan etkiler. Bu yüzden teknik resimde hangi yüzeyin referans olduğunu belirtmek önemlidir.
Eloksal (anodize) ne işe yarar?
Eloksal, yüzeyde sert ve korozyona dayanıklı bir oksit tabakası oluşturur. Görünüm açısından da renk verir. Sert eloksal, aşınma direncini belirgin şekilde artırır.
Eloksal ince bir tabaka ekler; hassas ölçülerde bu kalınlık hesaba katılmalıdır. Diş açılmış deliklerde kaplama sonrası sıkışma yaşanmaması için not düşmek gerekir.
Ne zaman alüminyum kullanılmamalı?
- Yüksek temas basıncı olan dişli ve kam yüzeylerinde
- Sürekli darbe alan taşıyıcı parçalarda
- Yüksek sıcaklıkta çalışan elemanlarda
- Vida dişinin sık sık söküp takılacağı bağlantılarda (helikoil kullanılmıyorsa)
Sipariş verirken
- Alaşım biliniyorsa yazın (6061, 7075, 5083 gibi).
- Kaynak yapılacaksa baştan belirtin; 7075 uygun değildir.
- Eloksal isteniyorsa tipini ve renk beklentisini yazın.
- İnce duvarlı parçalarda kritik ölçüleri işaretleyin.
- Ağırlık hedefi varsa belirtin; alaşım ve kesit buna göre seçilebilir.
Alüminyumda çarpılma ve bağlama
Alüminyum plakalar, hadde sırasında içlerinde gerilme biriktirir. Büyük bir plakadan ince bir parça işlendiğinde bu gerilme serbest kalır ve parça, tezgâhtan çıkar çıkmaz eğilir. Yüzeyi düz çıkmış gibi görünen bir parça, bağlama gevşetildiğinde ölçüyü kaybedebilir.
Bunu önlemenin yolu, kaba işleme sonrası parçayı bir süre serbest bırakmak ve ince işlemeyi sonra yapmaktır. Hassas parçalarda gerilim giderilmiş plaka kullanmak daha güvenilir sonuç verir.
İkinci konu bağlamadır. Alüminyum yumuşaktır; mengene çenesi parçayı ezer ve bu ezilme ölçüye yansır. İnce duvarlı parçalarda yumuşak çene, vakum tabla ya da ek destek kullanmak gerekir.
Sık sorulan sorular
7075 her zaman daha mı iyi?
Hayır. Kaynak gerekiyorsa ya da korozyon riski yüksekse 6061 daha doğru seçimdir.
Alüminyum parça çelikten ucuz mu?
Malzeme daha pahalı olabilir ama işleme süresi kısadır; toplamda çoğu zaman yakın ya da avantajlı çıkar.
Alüminyuma vida dişi açılır mı?
Açılır. Sık sökülecek bağlantılarda helikoil veya çelik geçme kullanmak ömrü uzatır.
Parçanızın çizimini teklif formuna yükleyin; CNC freze sayfamızda işleme kabiliyetlerini görebilirsiniz.