Kaplin, iki mili birbirine bağlayan basit bir eleman gibi görünür; oysa seçimi yanlış yapıldığında yatakları, milleri ve dişlileri etkileyen bir arıza kaynağına dönüşür.
Seçimde üç şeye bakılır: aktarılacak tork, tolere edilmesi gereken eksen kaçıklığı ve sistemin titreşim sönümleme ihtiyacı.
Tırnaklı (elastomer ara elemanlı) kaplin
İki metal göbek arasında yıldız biçiminde elastomer bir eleman bulunur. Titreşimi sönümler, küçük kaçıklıkları tolere eder ve bakımı kolaydır: elastomer aşındığında yalnızca o parça değişir.
Genel amaçlı tahriklerde, pompa ve fan bağlantılarında en yaygın kullanılan tiptir.
Elastik (lastik elemanlı) kaplin
Lastik bir bilezik veya balata üzerinden tork aktarır. Yüksek sönümleme sağlar, darbeleri yumuşatır. Buna karşılık burulma esnekliği yüksek olduğu için konumlama hassasiyeti gereken sistemlerde tercih edilmez.
Körüklü (metal) kaplin
Metal körük, burulmada çok rijit, eğilmede esnektir. Bu sayede konumlama hassasiyeti korunurken açısal ve eksenel kaçıklık tolere edilir. Servo motorlu eksenlerde ve ölçüm sistemlerinde kullanılır.
Dişli kaplin
İki dişli göbek ve bunları saran dişli bir manşondan oluşur. Yüksek tork kapasitesi sunar ve açısal kaçıklığı tolere eder; yağlama gerektirir. Ağır sanayi ve yüksek güçlü aktarmalarda kullanılır.
Rijit kaplin
Hiçbir kaçıklığı tolere etmez; iki mili tek parça gibi birleştirir. Yalnızca eksenlerin kusursuz hizalanabildiği durumlarda kullanılır. Yanlış yerde kullanıldığında yatakları hızla bitirir.
| Tip | Tork | Kaçıklık toleransı | Sönümleme |
|---|---|---|---|
| Tırnaklı | Orta-yüksek | Küçük paralel ve açısal | İyi |
| Elastik | Orta | Orta | Çok iyi |
| Körüklü | Düşük-orta | Açısal ve eksenel | Az |
| Dişli kaplin | Çok yüksek | Açısal | Az |
| Rijit | Yüksek | Yok | Yok |
Seçim adımları
- Aktarılacak torku belirleyin; ani yük varsa emniyet katsayısı ekleyin.
- İki mil çapını ölçün; göbek delikleri buna göre işlenir.
- Hizalama ne kadar hassas yapılabiliyor, buna göre kaçıklık toleransı seçin.
- Titreşim sönümleme gerekiyor mu, karar verin.
- Ortam koşulunu ekleyin: sıcaklık, yağ, kimyasal.
Kaplin seçimi hizalamanın yerini tutmaz
Esnek kaplin, kaçıklığı emerken kendini yorar. Doğru sıra önce hizalama, sonra uygun kaplindir. Eksen kaçıklığı yazımız ölçüm ve düzeltme adımlarını anlatıyor.
Tork hesabı
Kaplin seçiminde ilk adım, aktarılacak torku bulmaktır. Tork, gücün devire bölünmesiyle hesaplanır: aynı güçte devir düştükçe tork artar. Bu yüzden redüktör çıkışındaki kaplin, motor girişindeki kaplinden belirgin şekilde büyük seçilir.
Hesaplanan değere servis faktörü eklenir. Sürekli çalışan, ani duran veya darbeli yük taşıyan sistemlerde faktör yükselir; kısa süreli ve düzgün yüklü sistemlerde düşer. Faktör uygulanmadan yapılan seçim, kaplini sarf malzemesine çevirir.
Montaj ve söküm
Kaplin göbeğini mile takarken çekiçle zorlamak, göbeği çatlatır ve yatağa darbe verir. Doğru yöntem, göbeği ısıtarak genleştirmek veya çektirme kullanmaktır. Sökümde de aynı kural geçerlidir: zorlama yerine çektirme kullanılmalıdır.
Göbek bağlantısı
Göbek mile üç şekilde bağlanır: kama kanalı, sıkma (yarık) göbek veya kilit burcu. Kama kanalı yüksek tork için uygundur; sıkma göbek sökümü kolaylaştırır ve boşluksuz bağlantı sağlar.
Sık sorulan sorular
Kaplin göbeği ürettirilebilir mi?
Evet. İki mil çapı, kama ölçüleri ve tork bilgisiyle kaplin sayfamızdaki ölçülere göre üretilir.
Elastomer eleman ne sıklıkla değişir?
Çalışma koşuluna bağlıdır. Çatlama, sertleşme veya aşırı boşluk görüldüğünde değiştirilir.
Kaplin ısınıyor, normal mi?
Hafif ısınma olağandır; belirgin ısınma kaçıklık veya aşırı yük işaretidir.
Kaplin veya göbek talebiniz için teklif formunu kullanabilirsiniz.