“Dişli lazım” cümlesi tek başına bir şey anlatmaz. Bir dişliyi üretilebilir hâle getiren, sekiz bilginin bir araya gelmesidir. Bu yazı, o sekiz bilginin her birinin ne işe yaradığını anlatıyor.
1. Modül
Dişin büyüklüğünü tanımlar ve iki dişlinin birbirine geçip geçmeyeceğini belirler. Birlikte çalışan dişlilerin modülü aynı olmak zorundadır. Bilinmiyorsa dış çap ve diş sayısından hesaplanır.
2. Diş sayısı
Çevrim oranını ve çapı belirler. Sayarak bulunur; kırık dişler de sayıya dahildir. Diş sayısı ile modül birlikte, dişlinin tüm çap ölçülerini verir.
3. Dış çap
Ölçülebilen tek çap değeridir ve modül hesabının girdisidir. Aşınmış dişlilerde gerçek değerden küçük çıkabileceği için dikkatli ölçülmelidir.
4. Diş genişliği
Dişin eksen yönündeki kalınlığıdır. Yük taşıma kapasitesini doğrudan etkiler: dar diş, aynı modülde daha az yük taşır. Gövdeye oturma mesafesini de belirlediği için montajda kritiktir.
5. Delik çapı ve toleransı
Mile oturan ölçüdür. Yalnızca çap değil, geçme tipi de önemlidir: boşluklu mu, geçiş mi, sıkı mı? Tolerans belirtilmezse genel sınıf uygulanır ve montajda sıkıntı çıkabilir. Ayrıntı için tolerans yazımıza bakın.
6. Kama kanalı
Torku mile aktaran bağlantıdır. Genişlik, derinlik ve tolerans ile tanımlanır; derinliğin hangi yüzeyden ölçüldüğünü belirtmek gerekir. Standart ölçüler mil çapına göre belirlenir.
7. Göbek
Dişlinin mile oturan gövde kısmıdır. Göbek çapı, boyu ve hangi yöne taştığı montajı belirler. Göbeksiz (düz) dişliler ince millerde, göbekli olanlar yüksek yükte kullanılır.
8. Malzeme ve ısıl işlem
Aynı ölçülerde iki dişli, farklı malzemeden yapıldığında bambaşka ömür verir. Bilmiyorsanız makinenin devrini, yükünü ve ortamını yazmanız yeterlidir; uygun malzeme önerilir. Malzeme yazımız seçenekleri karşılaştırıyor.
| Ölçü | Bilinmiyorsa |
|---|---|
| Modül | Dış çap ve diş sayısından hesaplanır |
| Diş sayısı | Sayılır; fotoğraftan da sayılabilir |
| Dış çap | Kumpasla ölçülür |
| Diş genişliği | Kumpasla ölçülür |
| Delik | Milden ölçülebilir |
| Kama kanalı | Mil çapına göre standart değer |
| Göbek | Numuneden görülür |
| Malzeme | Kullanım koşuluna göre önerilir |
Ölçüler birbirini nasıl doğrular?
Sekiz ölçü birbirinden bağımsız değildir; aralarındaki ilişki, hata yakalamanın en iyi yoludur. Modül ile diş sayısının çarpımı bölüm dairesini verir, bölüm dairesine iki modül eklendiğinde dış çap çıkar. Ölçtüğünüz dış çap bu hesapla tutmuyorsa ya diş sayısını yanlış saymışsınızdır ya da dişli aşınmıştır.
Benzer bir kontrol delik ve kama için de geçerlidir: kama genişliği, mil çapına göre standart bir değerdir. Ölçtüğünüz kama standart tabloya uymuyorsa ya özel bir uygulama vardır ya da kanal aşınmıştır.
Türüne göre ek bilgiler
- Helis dişli: helis açısı ve yönü.
- Konik dişli: koni açısı, montaj mesafesi, çift bilgisi.
- Sonsuz çark: vida adımı ve ağız sayısı.
- Zincir dişlisi: zincir numarası ve sıra sayısı.
- Triger kasnak: kayış profili ve genişliği.
Hiçbirini bilmiyorsanız
Parçayı numune olarak gönderin ya da cetvel yanında fotoğraflayın. Sekiz ölçünün tamamı numuneden çıkarılabilir; bu, yedek parça taleplerinde en sık kullanılan yoldur.
Sık sorulan sorular
Kaç ölçüyü bilirsem teklif alabilirim?
Dış çap ve diş sayısı bile ön teklif için yeterlidir. Kesin fiyat, tüm ölçüler netleştiğinde verilir.
Ölçülerim tutarsız çıkarsa?
Teknik ekip tutarsızlığı fark eder ve size sorar; yanlış ölçüyle üretime geçilmez.
Aynı dişliden birkaç adet isteyeceğim, fark eder mi?
Adet arttıkça birim fiyat düşer; teklifte adede göre ayrı ayrı görürsünüz.
Ölçülerinizi teklif formuna yazın; ölçüm sırasını ölçü alma yazımızda bulabilirsiniz.