Tarım makinelerinde dişli ve yedek parça

Tarım makinelerinin çalışma koşulu, sanayi tezgâhlarınınkinden farklıdır. Toz vardır, taş çarpar, yük düzensizdir ve makine yılın büyük bölümünde beklerken kısa bir dönem yoğun çalışır.

Bu üç şart bir araya geldiğinde, parça seçimi ve yedek parça planlaması normal sanayi uygulamasından farklı düşünülmelidir.

Darbeli yük

Balya makinesi, römork şanzımanı, çapa ve pulluk grupları sürekli sabit bir tork taşımaz. Toprağın sertliği değişir, taşa çarpılır, tıkanma olur. Yük anlık olarak kat kat artabilir.

Bu nedenle tarım uygulamalarında tokluk, sertlikten daha önemlidir. Çok sert ama gevrek bir dişli ilk taş darbesinde diş kırar. Tercih, tok çekirdekli ve yüzeyi sertleştirilmiş yapıdan yanadır.

Toz ve çamur

Açık çalışan zincir ve dişli grupları toz emer. Toz, yağla karıştığında aşındırıcı bir macun hâline gelir ve diş yüzeylerini çizerek yer.

Bu ortamda kapalı yağlama mümkün değilse, yağlama sıklığı artırılır ve zincir düzenli olarak temizlenir. Aşırı yağ da toz tutar; bu yüzden tarım zincirlerinde yağın cinsi ve miktarı, sanayi uygulamasından farklı seçilir.

Mevsimlik çalışma

Tarım makinesinin en pahalı duruşu, hasat ortasındaki duruştur. Makine yılın geri kalanında dursa da, sezonda bir günlük bekleme doğrudan ürün kaybına dönüşür.

Bu yüzden bakım, sezon öncesine alınır: aşınmış zincirler, boşluğu artmış dişliler ve gevşemiş kamalar sezon başlamadan değiştirilir. Sezon ortasında acil üretim mümkündür ama planlı üretim her zaman daha hızlı ve daha ekonomiktir.

Eski makinede yedek parça

Tarım makineleri uzun ömürlüdür; on beş, yirmi yıl çalışan makineler yaygındır. Bu makinelerin birçoğunun yedek parçası artık üretilmez ya da ithalatı uzun sürer.

Bu durumda mevcut parçadan ölçü alınarak üretim yapılır. Kırık parçalar bile çoğu zaman yeterlidir: parçalar bir araya getirilip ölçülür, eş çalışan parça üzerinden doğrulanır. Tersine mühendislik yazımızda bu süreci anlattık.

Sezon öncesi kontrol listesi

1. Zincirlerin uzamasını ölçün; belirli bir orandan fazla uzamışsa dişliyle birlikte değiştirin.
2. Dişli boşluklarını elle kontrol edin; artan boşluk aşınmayı gösterir.
3. Kama kanallarını ve kamaları inceleyin; ezilmiş kama tork taşımaz.
4. Yatak ve burçlarda oynama olup olmadığına bakın.
5. Kaplin lastiklerini ve hizalamayı kontrol edin.
6. Kritik parçaların yedeğini sezon öncesinde üretin.

Yedeği önceden üretmek

Bir parçanın yedeği sezon dışında üretildiğinde hem daha uygun maliyetli olur hem de teslim süresi baskısı yaşanmaz. Makinede daha önce kırılmış olan parçalar, yedek listesi için en iyi göstergedir.

Tarım makineleri sayfamızda hangi parçaların üretildiğini görebilirsiniz.

Emniyet elemanları: kırılması gereken parça

Tarım makinelerinin çoğunda bilinçli olarak zayıf bırakılmış bir eleman bulunur: kesme cıvatası, emniyet pimi ya da kaydırmalı kavrama. Amaç, aşırı yükte bu ucuz parçanın kırılıp şanzımanı ve mil grubunu korumasıdır.

Sahada sık yapılan hata, kırılan kesme cıvatasının yerine daha sağlam bir cıvata takmaktır. O an makine çalışmaya devam eder ama bir sonraki taş darbesinde kırılan artık cıvata değil, şanzıman dişlisi olur.

Bu yüzden emniyet elemanları her zaman aynı sınıfta yenilenmelidir. Yedek parça listesinde bu küçük elemanların bulunması, sezon ortasında büyük bir arızayı önler.

Sık sorulan sorular

Orijinal parça bulunamıyorsa aynısı üretilebilir mi?

Parça ya da kırık parçaları elimize ulaştığında ölçü alınır ve birebir üretilir. Ölçü doğrulaması için eş çalışan parça da yardımcı olur.

Tek parça üretim mantıklı mı?

Makine duruyorsa evet. Yedek olarak üretiliyorsa iki adet üretmek genellikle daha ekonomiktir.

Malzemeyi nasıl seçiyorsunuz?

Parçanın nasıl bozulduğu ve makinenin çalışma koşulu belirleyicidir. Malzeme yazımızda seçenekleri karşılaştırdık.

Parçanızın fotoğrafını ve ölçülerini teklif formuna ekleyin; sezon planınıza göre üretim programlanır.