Bir redüktör arızalandığında ilk soru genellikle şudur: hangi parça değişecek? Cevap çoğu zaman tek bir parça değildir, çünkü redüktörün içindeki elemanlar birbirine bağlı çalışır.
Kırılan bir dişli, yatağı da zorlamıştır. Aşınan bir yatak, mili ve dişli hizasını bozmuştur. Bu yüzden onarımda parçalar tek tek değil, bir bütün olarak değerlendirilir.
Redüktör açıldığında ne görülür?
Yağ boşaltılıp kapak açıldığında ilk bakılacak şey yağın kendisidir. İçindeki metal talaşı, hangi parçanın aşındığına dair ilk ipucunu verir.
Sonra diş yüzeyleri incelenir: çukurlaşma, kırılma, tek kenara toplanmış temas izi ve aşınma yönü farklı nedenleri işaret eder. Aşınma tipleri yazımızda bu izlerin okunmasını anlattık.
Eş dişli mantığı
Birlikte çalışan iki dişli, zamanla birbirine alışır; yüzeyleri karşılıklı olarak oturur. Bunlardan yalnızca biri değiştirildiğinde, yeni parça eski parçanın aşınmış profiline uymaz.
Bu yüzden belirgin aşınma varsa dişli takımının birlikte değiştirilmesi önerilir. Yalnızca kırılan dişli değiştirildiğinde, yeni parça beklenenden kısa sürede yenilebilir.
| Belirti | Olası neden | Bakılacak parça |
|---|---|---|
| Yağda metal talaşı | Diş yüzeyi aşınması | Dişli takımı |
| Uğultu ve ısınma | Yatak hasarı | Rulmanlar |
| Yağ sızıntısı | Keçe veya mil yüzeyi | Keçe, mil |
| Vuruntu | Kırık diş | Dişli, kama |
| Artan boşluk | Aşınma | Dişli, yatak |
Mil ve yataklama
Mil üzerindeki yatak oturma bölgeleri aşındığında rulman tam oturmaz ve boşta döner. Bu, çok kısa sürede yeni rulmanı da bitirir.
Bu bölgeler taşlanarak düzeltilir ya da mil yeniden üretilir. Mil yeniden üretilecekse kama kanalları, omuz konumları ve keçe bölgeleri birlikte ele alınır. Mil imalatı yazımızda kritik ölçüleri sıraladık.
Ölçü alma
Redüktör parçalarında ölçü, tek bir parçadan değil takımdan alınır. Dişli ölçüsü alınırken eş dişli de ölçülür; eksenler arası mesafe gövdeden doğrulanır.
Eksenler arası mesafe önemlidir çünkü diş boşluğunu doğrudan belirler. Yalnızca dişliden alınan ölçüyle üretim yapıldığında boşluk beklenenden farklı çıkabilir.
Tekrar arızayı önlemek
- Arızanın nedenini belirleyin; aşırı yük mü, yağsızlık mı, hizasızlık mı?
- Kaplin ve eksen hizasını kontrol edin.
- Yağ tipini ve seviyesini doğrulayın.
- Keçeleri birlikte değiştirin.
- Havalandırma tapasının açık olduğundan emin olun.
- Montaj sonrası rölantide çalıştırıp ısınmayı gözleyin.
Nedeni bulmadan değiştirmek
Aynı parçanın kısa aralıklarla ikinci kez bozulması, nedenin giderilmediğini gösterir. Eksen kaçıklığı devam ediyorsa yeni dişli de aynı şekilde aşınır.
Eksen kaçıklığı yazımızda hizalamanın nasıl kontrol edileceğini anlattık.
Montaj ve alıştırma
Yeni parçalar takıldıktan sonra redüktör hemen tam yükte çalıştırılmaz. Diş yüzeyleri birbirine oturana kadar geçen kısa bir alıştırma dönemi, ömrü belirgin şekilde etkiler.
Bu dönemde düşük yükte çalıştırma, sıcaklığın gözlenmesi ve ilk saatlerden sonra yağın değiştirilmesi önerilir. İlk çalışmada yüzeylerden kopan çok ince parçacıklar yağın içinde kalır; yağ değiştirilmezse bu parçacıklar aşındırıcı olarak çalışmaya devam eder.
Montaj sırasında rulmanların ısıtılarak takılması, çekiçle zorlanmasından çok daha güvenilirdir. Darbeyle takılan bir rulman, dışarıdan sağlam görünse de bilye yuvalarında iz alır ve kısa sürede ses yapmaya başlar.
Sık sorulan sorular
Redüktörün markası bilinmiyorsa parça üretilebilir mi?
Üretilebilir; parçalardan ölçü alınır, eksen mesafesi gövdeden doğrulanır.
Sadece kırılan dişliyi değiştirmek yeterli mi?
Eş dişlide belirgin aşınma yoksa yeterli olabilir; aşınma varsa takım hâlinde değişim önerilir.
Redüktörü size gönderebilir miyiz?
Parçaları göndermeniz ölçü doğruluğu açısından en güvenilir yoldur.
Redüktör ve güç aktarım sayfamızı inceleyin, parçalarınızı teklif formunda iletin.