Bir kademede yirmi, otuz, hatta daha yüksek çevrim oranı gerekiyorsa akla ilk gelen çözüm sonsuz dişli takımıdır. Kompakt, sessiz ve çoğu zaman kendinden kilitlemelidir.
Takım iki parçadan oluşur: vida biçimindeki sonsuz vida ve onunla çalışan karşılık çark. Vida genellikle çelikten, çark ise bronzdan üretilir.
Neden bronz çark?
Sonsuz takımda temas kayma ağırlıklıdır; dişler birbiri üzerinde yuvarlanmaz, kayar. Bu, yüksek sürtünme demektir. Bronz, çelik vidayla birlikte düşük sürtünme katsayısı verir ve aşınmayı kendi üzerine alarak pahalı olan vidayı korur.
Yani bronz çarkın aşınması bir kusur değil, tasarım tercihidir. Bakımda değişmesi beklenen parça çarktır.
Kendinden kilitleme
Bazı sonsuz takımlar geri çevrilemez: çark döndürülerek vida çevrilemez. Bu özellik, yük altında kalan sistemlerde (vinç, kapak mekanizması, kaldırma düzeneği) güvenlik sağlar.
Kilitleme, vidanın helis açısına ve sürtünmeye bağlıdır. Açı küçüldükçe kilitleme ihtimali artar. Ancak kendinden kilitleme mekanik bir fren yerine geçmez; güvenlik gerektiren uygulamalarda ayrıca fren kullanılır.
Verim ve ısınma
Kayma sürtünmesi yüksek olduğu için sonsuz takımların verimi diğer dişli tiplerine göre düşüktür. Kaybolan enerji ısıya dönüşür; bu yüzden sonsuz redüktörler çalışırken belirgin şekilde ısınır.
Isınma normal sınırın üzerine çıkıyorsa üç şeye bakın: yağ tipi ve seviyesi, yük ve havalandırma. Yanlış yağ, verimi daha da düşürüp ısıyı artırır.
Yağ seçimi
Sonsuz takımlarda bronz çarkla uyumlu katkılara sahip yağ kullanılmalıdır. Bazı yüksek basınç katkıları bronzu aşındırabilir. Yağ seçiminde makine üreticisinin önerisini esas alın; yağlama rehberimiz genel çerçeveyi anlatıyor.
Üretim için gereken bilgiler
| Bilgi | Neden gerekli |
|---|---|
| Vida çapı ve adımı | Çarkın diş profilini belirler |
| Ağız sayısı (tek, çift, üç ağız) | Çevrim oranını doğrudan etkiler |
| Çarkın diş sayısı | Oran ve çap hesabı |
| Eksenler arası mesafe | Gövdeye uyum |
| Dönüş yönü (sağ/sol) | Vida helisi yönü |
| Delik ve kama ölçüleri | Mile bağlantı |
Aşınma ve değişim
Çarkın dişleri incelmeye başladığında boşluk artar ve sistem vuruntu yapar. Çark değiştirilirken vidanın da kontrol edilmesi gerekir: aşınmış vida, yeni çarkı hızla bozar.
Çoğu durumda ikisini birlikte yenilemek uzun vadede daha ekonomiktir. Sonsuz dişli sayfamızda ölçü şeması yer alıyor.
Çevrim oranı nasıl hesaplanır?
Sonsuz takımda oran, çarkın diş sayısının vidanın ağız sayısına bölünmesiyle bulunur. Tek ağızlı bir vida ile 40 dişli bir çark, 40’a 1 oran verir. Ağız sayısı arttıkça oran düşer, verim yükselir ve kendinden kilitleme özelliği zayıflar.
Bu yüzden yüksek oran ve kilitleme isteniyorsa tek ağız, daha yüksek verim isteniyorsa çift veya üç ağızlı vida tercih edilir. Seçim, uygulamanın güvenlik ihtiyacına göre yapılır.
Nerede kullanılır?
- Vinç ve kaldırma düzenekleri
- Otomatik kapı ve bariyer mekanizmaları
- Karıştırıcı ve konveyör tahrikleri
- Bölme aparatları ve konumlama düzenekleri
- Ağır yüklü ve düşük devirli aktarmalar
Sık sorulan sorular
Çark neden vidadan önce aşınır?
Tasarım gereği. Bronz çark, çelik vidayı koruyacak şekilde seçilir; değişmesi beklenen parça odur.
Kendinden kilitleme her takımda var mı?
Hayır. Helis açısı ve sürtünmeye bağlıdır; yüksek açılı takımlar geri çevrilebilir.
Çark plastikten olur mu?
Düşük yüklü ve yağsız çalışması istenen uygulamalarda POM veya PA tercih edilebilir.
Aşınan çarkınızı ürettirmek için teklif formunu doldurun; vidayı da gönderirseniz profil uyumu doğrulanır.