Zincir tahriklerde her şey zincir numarasıyla başlar. Numarayı bildiğinizde adım belli olur; adım belli olduğunda dişlinin bölüm dairesi, diş profili ve genişliği hesaplanabilir.
08B, 10B, 12B gibi kodlar Avrupa (B serisi) standardına ait zincir numaralarıdır. Baştaki sayı adımla, sondaki harf seriyle ilgilidir: 08B’nin adımı 12,7 mm, 10B’nin 15,875 mm, 12B’nin 19,05 mm’dir.
Zincir numarası nasıl okunur?
Zincir üzerinde genellikle numara yazar. Silinmişse adımı ölçerek bulabilirsiniz: arka arkaya iki pim merkezi arasındaki mesafe adımdır. Ölçümü birkaç bakla üzerinden yapıp ortalamak daha doğrudur, çünkü aşınmış zincirde adım büyümüş olabilir.
| Numara | Adım | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| 05B | 8 mm | Küçük tahrikler, ofis ve hafif makineler |
| 06B | 9,525 mm | Hafif sanayi, konveyör |
| 08B | 12,7 mm | En yaygın; genel makine tahrikleri |
| 10B | 15,875 mm | Orta yük |
| 12B | 19,05 mm | Ağır tahrik |
| 16B | 25,4 mm | İş makinesi, ağır sanayi |
Bölüm dairesi hesabı
Zincir dişlisinde bölüm dairesi, adım ve diş sayısına bağlıdır: d = p / sin(180° / z). Dış çap bundan biraz büyüktür ve diş profiline göre değişir.
Hesabı elle yapmak zorunda değilsiniz; dişli hesaplama araçlarımızda zincir numarasını ve diş sayısını seçtiğinizde bölüm dairesi ve yaklaşık dış çap hesaplanır.
Diş sayısı seçimi
Küçük dişlide diş sayısı azaldıkça zincirin her baklası daha büyük açıyla döner; bu da aşınmayı hızlandırır ve titreşimi artırır. Uygulamada küçük dişlide diş sayısını mümkün olduğunca yüksek tutmak zincir ömrünü uzatır.
Bir başka pratik kural: bakla sayısı ile diş sayısının ortak böleni ne kadar azsa, aynı baklalar hep aynı dişlere denk gelmez ve aşınma daha eşit dağılır.
Tek sıra mı çift sıra mı?
Aktarılacak güç tek sıra zincirin kapasitesini aşıyorsa çift veya üç sıra kullanılır. Çift sıra, aynı adımda yaklaşık iki katı güç aktarır ve daha dar bir yapı sağlar; buna karşılık dişli genişliği ve maliyet artar.
Göbek tipleri
- Düz (göbeksiz): İnce, plaka biçimli dişli; ince millerde ve hafif tahriklerde.
- Tek taraf göbekli: En yaygın tip; kama kanalı ve sıkma vidası göbekte yer alır.
- Çift taraf göbekli: Daha uzun yataklama, yüksek yük.
- Kaynaklı göbek: Özel çap ve boylarda.
Ürettirirken istenen bilgiler
- Zincir numarası (08B, 10B gibi) veya ölçülen adım.
- Diş sayısı.
- Sıra sayısı (tek, çift, üç).
- Delik çapı ve kama kanalı ölçüsü.
- Göbek tipi, çapı ve boyu.
- Malzeme ve sertlik beklentisi.
Ölçü şemasını zincir dişlisi sayfamızda görebilirsiniz.
Merkez mesafesi ve zincir boyu
İki dişli arasındaki mesafe, zincir boyunu ve sarma açısını belirler. Çok kısa mesafede küçük dişliye sarılan bakla sayısı azalır; çok uzun mesafede ise zincir sallanır ve gerdirme gerekir. Uygulamada merkez mesafesinin, büyük dişlinin çapının birkaç katı olması tercih edilir.
Zincir boyu her zaman çift sayıda bakla olacak şekilde seçilir; tek sayıda bakla, ek bir geçiş baklası gerektirir ve bu bakla zincirin zayıf noktası olur.
Aşınma ve değişim
Dişler kanca biçimini aldıysa dişli ömrünü doldurmuştur. Uzamış zincirle çalışan yeni dişli hızla bozulur; bu yüzden ikisini birlikte değerlendirmek gerekir. Ayrıntı için zincir aşınması yazımıza bakın.
Sık sorulan sorular
Zincir numarasını bilmiyorum, ne yapayım?
Zincirden bir parça veya dişliyi numune gönderin; adım ölçülerek belirlenir.
A serisi ile B serisi farkı ne?
A serisi Amerikan, B serisi Avrupa standardıdır; adım ve makara ölçüleri farklıdır, birbirinin yerine kullanılmaz.
Dişliyi sertleştirmek gerekir mi?
Ağır yükte ve tozlu ortamda diş yüzeyi sertleştirilmiş dişli belirgin şekilde uzun ömürlüdür.
Zincir dişlinizi ürettirmek için teklif formunu doldurun; numara ve diş sayısını yazmanız yeterli.